Denizlerimiz

[khoLpa$aLı]

Karadeniz,
Güneydoğu Avrupa ile Anadolu yarımadası arasında yeralan kuzeyinde Ukrayna, kuzeydoğusunda Rusya, doğuda Gürcistan, Abhazya. güneyde Türkiye ve batıda Romanya ve Bulgaristanla çevrili, Atlantik Okyanusu'na Akdeniz, Ege Denizi ve Marmara Denizi aracılığıyla bağlanan bir iç denizdir. İstanbul boğazı vasıtasıyla Marmara, Kerç boğazı Azak Denizi'ne bağlanmaktdır.

Karadeniz, 8 bin 350 kilometre kıyı şeridine sahip, 461.000 km² alan kaplayan (Azak Denizi dahil, Marmara hariç), en geniş yeri doğudan batıya 1.175 km, en derin noktası 2.210 m olan, Marmara Denizi vasıtasıyla Ege Denizi’ne bağlanan, batıdan doğuya böbrek formunda bir denizdir. Karadeniz üzerinde bulunan önemli liman kentleri Köstence (kent nüfusu 401,613), Mangalia, Burgaz, Varna (kent nüfusu 357,752), Odesa, Sivastapol, Yalta, Kerç, Novorosiysk (kent nüfusu 281,400), Soçi, Suhumi, Poti, Batum, Trabzon, Samsun (kent nüfusu 39,000) ve Zonguldak'tır.

Adı 
Karadeniz'e komşu pek çok halkın anadilinde kullanılan modern isimlerin çoğu Karadeniz anlamına gelmektedir. Bunlar  Bulgarca Cherno more, Gürcüce Shavi zghva ,Lazca Uça Zuğa, veya basitçe Zuğa 'deniz', Romence Marea Neagra, Rusça Chyornoye more , Türkçe Karadeniz, Ukraynaca Chorne more.

Strabon'un Coğrafya (1.2.10) adlı çalışmasın sadece pontos (deniz) adıyla geçmesine karşın, Plinius, denizi Pontos Euxeinos (iv. 12) adlandırmış ve daha öncesinde önceleri bu sertliğinden dolayı Pontos Axinos adını aldığını bildirmiştir .

Genel Özellikler
Tuzluluk oranı %0,18 dolayındadır. MÖ 6'ıncı binyıla dek bir tatlı su gölü olan Karadeniz, bu tarihten sonra tuzlu bir denize dönüşmüştür. Karadeniz sürekli bir su buharı ve ısı kaynağıdır, suları fazla donmaz. Karadeniz kıyılarının uzunluğu 1600 km civarındadır. Dağlar kıyıya paralel uzandığından fazla girintili çıkıntılı değildir.

Büyük beş ırmak Karadeniz'e dökülür: Dinyeper, Dinyester, Don ve Kubanve Fransa sınırına kadar uzanan ve bütün doğu ve orta Avrupa’yı kapsayan Tuna. Tuna tek başına her yıl 203 kilometre küp tatlı suyu Karadeniz’e taşır . Bu miktar Kuzey Denizi’ne akan bütün tatlı sulardan fazladır. Türkiye'den ise belli başlı dört ırmak Karadeniz'de sonlanır: Sakarya, Kızılırmak, Yeşilırmak ve Çoruh (sonuncusunun büyük bölümü Türkiye'de olmasına karşın Gürcistan'da Batum'dan denize dökülür). Bu denize dökülen Avrupa ve Asya akarsularıyla birlikte Karadeniz havzasının alanı denizin kendisinden 5 kat daha geniştir ve yaklaşık 2.2 milyon km2'dir.tuzluluk oranı oldukça fazladır.

Ekolojik Sorunlar
Karadeniz'in flora ve faunası evsel ve endüstriyel kirlenme nedeniyle her geçen gün fakirleşmektedir.Irmaklardan gelen organik madde miktarı deniz suyundaki bakterilerin normalde ayrışabileceğinden daha fazla olduğundan, bakteriler deniz suyunda normalde bulunan çözünmüş oksijen yerine deniz suyunun bir bileşeni olan sülfür iyonlarından oksijeni temin ederler. Bu işlemin sonucunda ortaya son derece zehirli hidrojen sülfür (H2S) gazı çıkar ve 200 metrenin altında yaşamı engeller. Karadeniz dünyanın en büyük hidrojen sülfür rezervidir. 150-200 metre arasında değişen derinliklerin altında yaşam yoktur. Suda oksijen bulunmaz ve H2S yüklüdür. Hidrojen Sülfür bulunduğu yerdeki tüm eko sistemi öldürür, sahil balıkçılığını yok eder ve eğer yüzeye çıkarsa gemilerin altını yarattığı kimyasal bileşimle siyah renge boyar. Özellikle Tuna Nehri tüm Orta ve Doğu Avrupa ile Balkanlar'ın endüstri ve evsel atık sularının boşaltıldığı bir yüzeysel su olup, doğal yaşam için ölümcül miktarda organik ve inorganik maddeyi Karadeniz'e getirmekte kirlilik oradan Boğazlar yoluyla da Marmara Denizi'ne taşınmaktadır. 1980'lerin ortasında bir geminin balast suyu ile Karadeniz'e gelen ve orijini Doğu Amerika kıyıları olan Mnemiopsis leiydi (Taraklı deniz anası) adlı canlı türünün doğal düşmanı olmadığı için Karadeniz'i istila etmiş, balık larvalarının temel besinleri olan zooplanktonları ve bizzat balık larvalarını yiyerek balık sayısında önemli oranda düşme yaşanmasına sebep olmuştur.[6] Samsun-Sarp Sınır Kapısı arasında 542 kilometrelik mesafede inşa edilen ve Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük yatırımlarından birisi olarak gösterilen Karadeniz Sahil Yolu inşası sırasında sahil boyunca yapılan dolguların deniz canlılarına zarar verdiği çok sayıda bilim adamınca iddia edilmiş ve yolun yapımı bitmiş olmasına karşın, inşaası ve sonuçları kamuoyunda hararetli tartışmalara sebep olmuştur.

Doğal yaşam
Balık çeşitliliği açısından zengin olmayan denizde açık sularda, yunus ve domuz balığı kolonilerinin yanısıra arasında kıyılara dek vuran palamut ve hamsi sürülerine rastlanmaktadır. Bununla birlikte ekolojik sorunlar yüzünden günümüzde uskumru balığı kaybolmuş, palamut ve lüfer miktarı azalmış hamsi, pisi, dere pisisi, kalkan balıklarının ve çaça azalmış, kofana, torik, çinekop cinsleri tükenmiştir. Dünyanın en lezzetli balığı hamsinin stoğu, boyu ve ağırlığı azalmış, havyarı için avlanan ve nehir ağızlarında yaşayan Mersin balığının, kirlilik ve aşırı avlanma sonucu nesli tükenmiştir.

Fauna 

deniz anası
Actinya
Actinya.
kaya balığı
vatos
barbun
yengeç
mavi sünger

Belli başlı limanlar
Ahtopol (Bulgaristan)
Anapa (Rusya)
Albena (Bulgaristan)
Alupka (Kırım)
Alushta / Aluşta (Kırım)
Balchik / Balçık (Bulgaristan)
Batumi / Batum (Gürcistan)
Chakvi (Gürcistan)
Costineşti (Romanya)
Emona (Bulgaristan)
Eupatoria / Gözlöve / Kezlev (Kırım)
Theodosia / Kefe (Kırım)
Giresun (Turkey)
Gagra (Abhazya)
Sinop(Türkiye)
Golden Sands (Bulgaristan)
Gonio (Gürcistan)
Gurzuf (Kırım)
İnebolu(Türkiye)
İstanbul(Türkiye)
Jupiter (Romanya)
Kiten (Bulgaristan)
Kobuleti (Gürcistan)
Koktebel (Kırım)
Kvariati (Gürcistan)
Mamaia (Romanya)
Mangalia (Romanya)
Neptun (Romanya)
Nesebar (Bulgaristan)
Novorossiysk (Rusya)
Obzor (Bulgaristan)
Odessa / Hacıbey (Ukraya)
Olimp (Romanya)
Pitsunda (Abhazya)
Pomorie (Bulgaristan)
Primorsko (Bulgaristan)
Rize (Türkiye)
Rusalka (Bulgaristan)
Samsun(Türkiye)
Saturn (Romanya)
Sinop (Türkiye)
Sochi / Soçi (Rusya)
Sozopol (Bulgaristan)
Sudak (Kırım)
Sunny Beach (Bulgaristan)
şile (Türkiye)
Sveti Vlas (Bulgaristan)
Trabzon (Türkiye)
Tuapse (Rusya)
Ureki (Gürcistan)
Vama Veche (Romanya)
Venus (Romanya)
Yalta (Kırım)


Akdeniz
Atlas Okyanusu'na bağlı, kuzeyinde Avrupa, güneyinde Afrika, doğusunda Asya kıtaları bulunan deniz. 2.5 milyon km² bir alan kaplayan deniz Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusu'ndan, Süveyş Kanalı ile de Kızıldeniz'den ayrılır.

Etimoloji
İngilizce'de Mediterranean Sea denilir. Bu da Latince'deki Mediterraneustan (Medi: Orta + terra: Toprak, yer) gelmektedir. Yunanca'da Mesogeios denir. Arapça'daki karşılığı (Bahre-l Mutavassit) 'ortada yer alan deniz' anlamındadır. Farsça'da Akdeniz için kullanılan Bahr-e Sefid ismi Osmanlı dönemi haritalarında da gözükmektedir. Romalılar da Mare Nostrum derler ki bu da Bizim Deniz anlamına geliyordu.

Kıyısı Olan Ülkeler
Akdeniz kıyısındaki ülkelerAkdeniz'e kıyısı olan 21 ülke vardır. Bunlar;

Avrupa (batıdan doğuya): İspanya, Fransa, Monako, İtalya, Malta, Slovenya, Hırvatistan, Bosna-Hersek, Karadağ, Arnavutluk, Yunanistan ve Türkiye,
Asya (kuzeyden güneye): Türkiye, Suriye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Güney Kıbrıs Rum Kesimi, Lübnan,Filistin ve İsrail,
Afrika (doğudan batıya): Mısır, Libya, Tunus, Cezayir ve Fas.

Bölümler
Alt Denizler
Alboran Denizi, İspanya ve Fas arasında,
Balear Denizi, İspanya ve Balear Adaları arasında,
Ligurya Denizi, Korsika ve Sardunya adaları arasında,
Tiren Denizi, Sardunya, İtalya Yarımadası ve Sicilya arasında,
Adriyatik Denizi, İtalya Yarımadası ve Balkan Yarımadası arasında,
Yanya Denizi, İtalya, Yunanistan ve Arnavutluk arasında,
Libya Denizi, Libya ile Girit arasında,
Ege Denizi, Yunanistan ve Türkiye arasında,
Girit Denizi, Girit'in kuzeyinde,
Trakya Denizi, Kuzey Egede
Mirtoan Denizi, Kiklad Adaları ve Mora Yarımadası arasında,
Marmara Denizi, Ege Denizi ve Karadeniz arasında,
Silisya Denizi, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında.

Boğazlar
Marmara Denizi ve Karadeniz'i ayıran İstanbul Boğazı, Cebelitarık boğazı İspanya ve Fas arasında, Messina Boğazı İtalya Yarımadası ve Sicilya arasında ,Bonifacio Boğazı Korsika ve Sardunya arasında, Sicilya Boğazı Sicilya ve Tunus arasında,
Otranto Boğazı  İtalya ve Arnavutluk arasında,Çanakkale Boğazı Marmara Denizi ve Ege Denizi arasında, İstanbul Boğazı  Marmara Denizi ve Karadeniz arasında.

Körfezler 
Saros Körfezi, kuzey Türkiye'de,
Lions Körfezi, güney Fransa'da,
Taranto Körfezi, güney İtalya'da,
Antalya Körfezi, güney Türkiye'de,
Sirte Körfezi, kuzey Libya'da,
Gabes Körfezi, doğu Tunus'da,
Mersin Körfezi, güney Türkiye'de,
Edremit Körfezi, kuzeybatı Türkiye'de,
İzmir Körfezi, batı Türkiye'de,
Gökova Körfezi, güneybatı Türkiye'de.

Akdeniz Kıyısındaki Ülkeler
Arnavutluk •  Bosna-Hersek •  Cezayir •  Fas •  Fransa •  Güney Kıbrıs Rum Kesimi •  Hırvatistan •  İspanya •  İsrail
İtalya •  Karadağ •  Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti •  Libya •  Lübnan •  Malta •  Mısır •  Monako •  Slovenya
Suriye •  Tunus •  Türkiye •  Yunanista

Marmara Denizi
Karadeniz'i Ege Denizi ve Akdeniz'e bağlayan bir iç denizdir. Türkiye'nin Asya ve Avrupa kısımlarını da birbirinden ayırır.
Gürpınar'dan Marmara Denizi'nin görünümüKaradeniz'e İstanbul Boğazı, Ege Denizi'ne Çanakkale Boğazı ile bağlanır. Yüzölçümü 11,350 km²'dir. Adalarında bol miktarda mermer bulunması yüzünden denize Yunanca Mermer anlamına gelen Marmaros denmiştir.

Marmara'daki Körfezler
İzmit Körfezi
Gemlik Körfezi
Bandırma Körfezi
Erdek Körfezi


Ege Denizi
(Yunanca: Aigaío Pélagos). Balkan ve Anadolu Yarımadaları arasında, Akdeniz'e bağlı bir deniz. Marmara Denizi ve Karadeniz'den Çanakkale ve İstanbul Boğazları ile ayrılan denizin kuzey sınırları karalarla çizilmiş olmakla birlikte, güney sınırlarını Yunanistan'a bağlı adalar olan Rodos ve Girit adaları çizer.

İsminin kökeni 
Ege Denizi SınırlarıEge denizi isminin etimolojik olarak yunan dili ile açıklanamayan bir isim olduğu Bilge Umar'ın "Türkiye'deki Tarihsel Adlar" isimli eserinde savunulmaktadır. Aynı kitapta bu ismin eski Anadolu dillerinden olan Luwi dilinden gelen bir miras olduğu savunulmaktadır. İsmi ile ilgili farklı görüşleri olan denizin ismi, bir inanışa göre Aegeus efsanesine dayandırılmaktadır. Bu efsaneye göre Atina'da düzenlenen bir bayram olan Panathenaia'da Giritli atlet Androgues öldürülür. Buna karşılık Girit kralı Atina'dan her yıl kurban edilmek üzere yedi kız ve yedi erkeğin gönderilmesini talep eder. Bundan hoşlanmayan Atina kralı Aegeus, oğluna Girit kralını öldürme görevi verir. Bu görevi başarması halinde geri dönerken gemisine beyaz bayrak çekmesini, başaramaması halinde ise siyah bayrak çekmesini ister. Girit'e giden kralın oğlu görevini başarıyla sonlandırır ve zafer sarhoşluğuyla geri dönerken babasının söylediklerini karıştırır ve gemisine yanlışlıkla siyah bayrak çeker. Bunu gören kral oğlunun başarısızlığa uğradığını düşünerek kendini denize atarak intihar eder. Bu olay sonunda kralın atladığı yer olan Atina Körfezi'ne "Aegeus Pontos" (Ege Denizi) denilmeye başlar.

Bu denizle Türkler ilk olarak 1081 yılında karşılaşmış ve bu denize "Adalar Denizi" ismini vermişlerdir. Bu dönemden sonra Aydın Oğulları ve Osmanlı kaynaklarında bu denizden "Adalar Denizi" şeklinde bahsedilmektedir. Bu isim 1938 yılında Faik Sabri Duran'ın yazdığı lise 3. sınıf "Türkiye Coğrafyası" adlı ders kitabının 26. sayfasında da geçmiş Ege bölgesi için ise Garbi Anadolu ifadesi kullanılmıştır. Ancak aynı kitabın farklı bir sayfasında Ege Denizi ifadeside kullanılmıştır.

Coğrafya
Ege Denizi'nin uydu görüntüsüEge Denizi Anadolu ve Yunanistan Yarımadası arasında bulunan irili ufaklı 3000 kadar ada ve ada görünümündeki kara parçalarına da içine alan yarı kapalı bir denizdir. Anadolu Yarımadasının batı kıyılarının çok fazla girintili ve çıkıntılı olması ve bu kıyılara çok yakın konumda çok sayıda ada bulunması, Ege denizinin daha önce büyük bir kara parçası olduğunu düşündürmektedir. Ege denizinin, başka yerlerde çok az görülen, girintili çıkıntılı kıyılara; bu kıyılarda bulunan çok sayıdaki koy, körfez, boğaz ve yarımadaya sahip olma gibi bir başka özelliği daha vardır.

Ege Denizi, yakın bir geçmişte “Aegeis” ya da “Egeid” adı verilen bir kara parçasının, büyük bir bölümünün sular altında kalmasıyla oluşmuştur; üstündeki adaların çokluğu nedeniyle “Adalar Denizi” diye de adlandırılır.

Ege'de gelgit önemsizdir ve yol açtığı düzey genişliği ancak bazı dar boğazlarda, rüzgarlarla meydana gelen yığılmaların da etkisiyle 30-40 cm'yi bulur. Adalar arasındaki bazı dar ve dolambaçlı boğazlar şiddetli ve karmaşık yerel akıntılara neden olur. Bunların en ünlüsü Eğriboğaz Körfezi'nde görülür.

Ege Denizi'nde, kuzeyde Saros Körfezi'nden başlayarak güneye doğru “S” biçiminde uzanan, tabanının derinliği yer yer 1000 m'yi aşan bir oluk yer alır. Ege Denizi'nde çok sayıda ada bulunur. Toplam yüzölçümleri yaklaşık olarak 23.000 km² olan bu adalar, her yana serpilmiş gibi görünmelerine karşın, belli bir düzen ve gruplaşma gösterirler.

İklim
Ege Denizi'nin kuşbakışı Siyasi GörünümüEge Denizi üstünde egemen olan Akdeniz iklimi, bu büyük su kütlesinin etkisiyle bazı değişikliklere uğrar: Ege Denizi'nin etkisi, donlu günlerin sayısını azaltır. Denizi suyu sıcaklıkları da genelde kuzeyden güneye doğru artar. Bu artış kışın daha çok belirlidir. Kıyı ve adalarda kışları yağışlı bir Akdeniz iklimi görülür.

Yazın bütün Ege Denizi ısınır. Kuzey ve güney yüzey suları arasındaki sıcaklık farkı, 1°-2°C'a iner. Sıcaklığın en yüksek olduğu ayda Ege Denizi'nin her yanında deniz suyu sıcaklığı 23°-24°C arasındadır.

Ege Denizi'nde yıllık yağış tutarı kuzeyden güneye gidildikçe azalır. Yağışlar genellikle kış aylarında toplanmıştır. Komşu karalarda olduğu gibi, Ege Denizi alanında da yazlar çok kuraktır. Yazın Ege Denizi'nin her yanında, kuzeyden ve kuzeydoğudan “etezyen” adı verilen şiddetli bir rüzgar eser. Ege Denizi, biyoloji ve hidroloji özellikleri bakımından Karadeniz ile Akdeniz arasında bir geçiş alanı oluşturur.

Balıkçılık 
Çanakkale Boğazı'ndan ve altüst akıntısıyla gelen ve besin tuzları, oksijen ve plankton bakımından zengin olan Karadeniz suları, kuzeydeki balık yaşamını olumlu yönde etkiler. Ege Denizi, oksijen bakımından zengin olmasına karşın, fosfat ve nitrat bakımından yoksuldur. Bu yüzden güney bölümü, dünyanın balık bakımından en yoksul denizlerindendir.

Atatürk'e göre "Ege"
Mustafa Kemal, orduya "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!" komutasını verdiği halde Türk Ordusu Ege'ye gitmişti. Bunun sebebini İbrahim Artuç şöyle açıklar:

Yunanlılar, Akdeniz'in bu kısmına "Ege Denizi" adını takmışlar, bölgedeki Yunan egemenliğini ve haklarını belirtmek maksadıyla ısrarla Ege Denizi deyimini kullanmaya başlamışlardı. Mustafa Kemal Paşa, özellikle bu adı kabul etmediğini belirtmek için "Akdeniz" deyimini kullanmıştı.

[emosh]

çok güzel ya özellikle isimleri ilgimi çekti sağol paylaşım için

[khoLpa$aLı]

teşekkürler

[sevval]

Sagol paylasimin icin aklimda kalmasada okumus oldum

[erdfrd]

paylaşım için emeği geçen herkese teşekkürler

[fırtına]

Coğrafya bilgimizi tazelemiş olduk, emeğine sağlık.Teşekkürler ...