Özelleştirmelerin önemi ve faydaları...

Ülke satıldı , elden gitti...  diyenlere güzel bir açıklama ....
Bastan sona kadar okumanizi tavsiye ederim...


İktisadi açıdan bakıldığında kurumlar 3 ana başlıkta incelenir.

a) kamu kurumları ( kar amacları olmaz )
b) özel kurumlar ( kar amacı vardır )
c) karma kurumlar ( kamu kurumları için çalışırlar , kar çok yüksek olmadığı halde vardır)

Özelleştirilen kurumların tamamı Kamu kurumlarıdır. Kamu kurumlarının özelleştirilmiş olmasının sebepleri çeşitlidir.

i) Devleti zarara uğratan kurumlardan gelir elde etmek
ii) Halka ucuzluğu getirebilecek durumların söz konusu olması
iii) İştiraklerin ve Teşviklerin arttırımını sağlamak
- istihdam açısından
- yatırım açısından
- ekonomik büyüme açısından
- hizmet sektörü açısından

Biz şu anda bir kurum neden özelleştirilir ve özelleştirmelerin getirileri nelerdir buna bakacağız.

Özelleştirme : Devletin bir kurumunu bir özel gruba yada sektöre belli bir süreliğine yada uzun vadeli olarak satması/kiralaması olarak adlandırılabilir.Eğer kurum büyük çapta ve ulusal hizmet düzeyinde ise bu kurum özelleştirilse dahi kanunlarla (bknz:Özelleştirme yasaları) devletin bu kuruma bir olumsuzluk durumunda müdahele etme yetkisi daima vardır.Olağanüstü durumlarda (Savaş vb) Devlet bu kurumu kendi bünyesine geri çekebilir.

Örneğin Türk Telekom neden özelleştirilmiştir ?

i) Kurum Devlet bünyesinde olduğu sürece işleyişi kamu mantığı ile olmakla yükümlüdür.Kamu kurumları özel kurumlarla rekabet konusunda caba sarfedemezler.Reklam , kampanya vb. etkinliklere giremezler.Özel kurum mantığı ile hareket edemezler hal böyle olunca bu kamu kurumunun geliri ve masrafları dengeli olmasa bile devlet bu kurumu idame etmeye ve zarar ediyor olsa bile bunu devam ettirmeye zorunludur.Kamu kurumlarında sendikal haklar,iş süresi,devlet güvencesi,kadrolu çalışan olma gibi sebeplerden personel tam verimle çalışmaz.buda kurumu zarara uğratan sebeplerden birisidir.Teknoloji açısından sürekli yenilenme noktasında dünya üzerinde hiçbir kamu kurumunun modernizasyonu(ordular hariç)özel kurum kadar hızlı olamamaktadır.Çünkü bir devlet kurumuna yüklü bir ödenek ayrılması diğer kurumlarda kısıntıya gidilmesi,bütçenin sarsılması vb. gibi şeylere yol açabilecektir.

Ancak özel kurumlar tam anlamıyla kar amacıyla hareket ettikleri için her olumsuzluğu aşmak ve kara giden yolda tam performans göstermek isteyeceklerdir.Telekomun özelleştirilmesine önce çalışanları karşı çıkmıştı bunun sebebi sizce Telekomun özele geçiyor olması ve o kişilerin aşırı devlet sevdalısı olmasımıydı ? Telekom üst yönetimi çalışan çıkartılmayacağına ve maaşlarda bir negativist hareket olmayacağı teminatını yazılı ve sözlü verdiği halde bu kişiler karşı çıkmışlardı.Neydi asıl karşı çıktıkları söyleyelim. Devlet sektöründe 8 saat mesai vardı ancak bunun 3-4 saati çalışmak geri kalanı lay lay ile geçerken artık özel sektörde 8 saatin tamamını çalışarak geçirmeleri söz konusuydu.Buda rahatımız bozulacak düşüncesi ile onları rahatsız etmişti.

Telekomun özelleştirilmesine sivil tepki verenlerin çoğu ülkenin en önemli kurumu savaş vb. durumlarda en lazım olan kurum bizzat yabancılara teslim edilmiştir vaveylası ile ortalığı ayaklandırmaktaydılar. ancak özelleştirme yasalarında belirtilmiştirki devlet olaganüstü durumlarda bu altyapıyı kendi lehine kullanma ve ihale edilen firmadan tamamen alma hakkını bünyesinde barındırır.

ii) Telekom örneğine devam edecek olursak , Telekom devlete kazandırıyordu niçin özelleştirildi ve halka ucuzluk nasıl gelir ? sorularının yanıtlarını arayacağız.Telekom özelleştirilmeden önce tekeldi.Tekel piyasasında firma daima kazanır.Firmanın arz ve talep eğrisi daima dengededir.Devlet bu alanda kamu kurumu olarak bulunduğu sürece bu alanda rekabet söz konusu olamaz.Özelleştirmenin gereğide buradan icab eder.Çünkü , Eğer Firma özelleştirilmese devlet aynı tas aynı hamam bunu devam ettirmekle yükümlüdür.Telekomun kazandırıyor olmasının sebebi farklı bir alternatifin olmayışıdır. Telekomun özelleştirilmesi birilerine peşkeş çekilmiş olarak adlandırılamaz çünkü bu özelleştirme rekabetin önünü açmıştır. Artık piyasaya yeni firmalar yeni altyapılar yeni teknolojiler girebilir. Bu şekilde rekabet kızışır ve her firma bugun . Vodafone , Turkcell , avea üçlüsünün yaptığı gibi birbiri ile yarışmaya ve daha kaliteli hizmeti daha ucuza vermeye yönelir.örneklendirmeyi şöyle yapalım telekomun değeri 5lira ise , siz bunu 3 liraya verdiyseniz evet görünende zarar etmiş olursunuz.Ancak daha sonra piyasaya girecek firmalardanda 3 lira aldiğinizi düşünürseniz piyasaya girecek her firma size kazanç sağlar. 2 firma girmesi halinde 6 lira kazanırsınız 3 lirada telekomdan kazanmıştınız toplam 9 lira . telekomun olması gereken fiyatı 5 lira idi . ama siz 9 lira kazanarak olması gerekenden 4 lira fazla kazanmiş olursunuz. telekoma rakip sadece bir firma bile cıkacak olsa bu durumda 3 lira telekom , 3 lirada diger firma olmak üzere 6 lira kazanırsınız ve olması gerekenden yine fazla kazanmiş olursunuz. Telekomun Ucuza gitmesi görünende peşkeş cekildi vs gibi lanse edilse bile şu anda biz en az 5 firmanın rekabet ortamına gireceğini öngörebiliriz.en azından 3 örnek verecek olursam : Koç iletişim hizmetleri , doğan iletişim hizmetleri , Kartell yatırım ortakliği iletişim hizmetleri , özelleştirme ile birlikte bu firmalar şehirlararası ve milletlerarasi görüşme hizmeti vermeye başladılar ancak şehir içi hatlarının hala telekomda olması sebebiyle telekomdan bagimsiz hareket edememekteydiler.Bu yeni şehiriçi özelleştirmesi ile tam rekabet ortamı sağlanmış ve kar maksimizasyonuna gidilmiştir.Eğer telekom olması gereken fiyattan satılsaydı , bu Eşik fiyat üzerinde veya ona eşit fiyat vererek piyasaya cok az firma girecekti ve belki 1-2 firma ancak bu sınırı aşabilecekti buda gerekli rekabet ortamını sağlamayacak ve kartel oluşum sağlayarak istediğimiz indirim yerine firmaların birbiri ile anlaşarak sandıgımızın aksine bize bindirim olarak geri donme riskini taşiyacaktı. Eşik fiyatın(telekomun satılış fiyatı) düşük olması daha cok firma daha cok rekabet daha cok ucuzluk ve daha cok vergi demektir.

Halka ucuzluk tabiki rekabet sayesinde gelecek adsl den oncesini hatırlayacak olursak superonline , adanet , ixir , turknet vb. erişim paketleri kullanmamız gerekiyordu.ve bunlar surekli yeni hizmet ve yeni indirimlerle musteri toplama yarişindaydilar.şu anda aynı mantık adsl üzerinde olacak.

iii) İştiraklerin ve Teşvilerin arttırılması konusuna az önceki kısımlarda ister istemez değinmiş olduk ancak bu başlık altında tekrar değinecek olursak özetle şunu diyebiliriz.

Eğer siz ülkenizde yeni firmaların hizmete girmesini teşvik eder ve bu yondeki iştirakleri değerlendirirseniz ekonominiz büyüme gösterir.ve borsada duruşunuz daha sağlamlaşır.Bir ülkenin ekonomisinin gücü o ülkede iş yapan firmaların ne kadarının yabancı sermayeli olduğu ile doğru orantılıdır.

- istihdam açısından : Telekom yüksek bi ücretle , özelleştirilse diğer firmalar piyasaya giremese telekomun istihdama katkısı sadece çalıştırdığı elemanlar kadar olur. varsayıyoruz 3000 tane eleman , Ancak telekom gibi 10 tane daha firmanın piyasada olması ve onlarında aynı sayıda eleman çalıştırdıgını varsayarsak bu defa 33000 çalışan demektir bu.

- yatırım açısından : aynı mantık yatırım içinde geçerlidir. Sıcak para hacmi . paranızın kullanılabilirlik maximizasyonu . ekonomiye sıcak para girişinin borsaya etkisi gibi sebepler göz önüne alındıgında bir firmanın etkisi başka olur 10 firmanın etkisi başka olur.

- ekonomik büyüme : Arkadaşlar bu konuda amerika örneğini vereceğim : amerika bugün sevsekte sevmesekte istesekte istemsekte dünyanın süpergücü. ekonomisi çöktüğü zaman bile amerika ayakta 1929 da başlayan ve 3 yıl süren büyük bunalım yıllarında geçirdiği yıkımdan sonra neredeyse hiç büyük çapta bi etki görmedi .amerika bugün süpergüçse şayet bu hemen amerika kurulur kurulmaz olmadı. amerikanın bugunkü durumuna gelebilmesi 400 yıl sürdü. Biz henüz 100 yaşımızda bile olmayan genç bir cumhuriyetiz.Amerika tarihine bakarsak amerika bizim yaşımızda bizim şu anki durumumuzun onda biri kadar bile değildi.Ancak biz çok iyi bir büyüme ile ilerliyoruz.Ekonomimiz şu anda dünyanın en büyük 12. ekonomisi önümüzdekilerin hiçbirisi bizden daha genç devletler değiller. şimdi düşünüyoruz eğer bizim bu zamana kadar yaptıklarımız gelecek vaad ediyor olmasa . ve bizim ekonomimiz kötü olsa hiç bir firma parasını ve emeğini altyapısını riske edip bizim ülkemizde yatırım yapmak istermi? elbetteki istemez. Bu bağlamda baktığımız zaman özelleştirmelerin bizim için önemi amerika için olan öneminden daha fazladır.Devlet kendi imkanlarını sadece yatırıma yönlendirse bile bu güç ile dünyanın birinci ekonomisi olmayı sağlayamaz.Büyümenin ve gelişimin ana motoru daima özelleştirmeler olmuştur. Bizim önümüzdeki 11 ülkeden bir tanesi japonya . Japonyada sağlık sistemi dahi özelleştirilmiş durumda ve halk bunu desteklemişti. Japonya limanlarını özelleştirdi japonyada iletişim hizmeti veren 5 ana firmanın altında 18 alt firma var. ve hepsi özel fakat japonya bugun bizim 10 katımız internete bizim onda birimiz ücrete ulaşıyor.Ruandaya bakacak olursak telefonla görüşmenin dakikası 500 Ruanda doları takriben 5 USA dolara yakın bi fiyat.. ve Ruandada bir tane bile özelleştirme yok.

- Hizmet Sektörü açısından : Firmalar iş tipine göre , mal üreten ve hizmet üreten firmalar olarak ikiye ayrılır. Mal üretenler adındanda anlaşılacağı üzere somut el ile tutulabilen ürünler sağlar piyasaya. Hizmet üretenler ise iletişim,ulaştırma,temizlik vb. hizmetleri sağlarlar.Mal sektöründe insan gücü git gide azalırken teknoloji daha etkin rol oynar .Hizmet sektörü insan ilişkilerine dayalı olduğu için teknoloji ilerlese bile insan ilişkileri ve insan istihdamı her zaman geçerlidir.Mal üretim sektöründe seri imalat söz konusudur ama hizmet sektöründe seri imalat söz konusu değildir.Bire bir hizmet esastır.Bunun için istihdama katkısı hizmet sektöründe mal sektörüne nisbeten azalma yerine artış gösterir.

Alintidir...

yücel çok guzel bir paylaşım umarım anlarlar.

''Babalar gibi satarim'' demistin ya.Satmaya devam et.Vardir bi hikmeti.Yeterki yaptigin satislar vatana millete faydali olsun...

Bende özellestirme yanlısıyım... Ama bazı kurulusların özellestirilmesine karsıyım
paylasım için sagol

jentzsch bu satma degil arkadasım... eger devlet için önemli bir kurulus özellestirilse bu satma olur(stratejik acıdan önemli) ve bende bazı özellestirmelerin dogru olmadıgını düsünüyorum..

kar yapamayan. devletin üzerinde yük teskileden. bütün kuruluslar özellestirlmeli

Özellestirme yanlis bir seydir,vatani satmaktir demiyorum zaten.Dogru yapildigi zaman faydalidir evet.

Neyse benim düsüncem son 4,5 yildaki özellestirme politikasi yanlis.Dikkatinizi cekiyorum.Özellestirme yanlistir demiyorum.Hükümetimizin uygulamis oldugu özellestirme politikasi ...

Yaziyi iyi okumadiniz sanirim...

''satma'' lafi bana ait degil.Bizzat maliye bakanimiz Kemal Unakitan'a ait..

Yücel kardes okudum ben yaziyi.Dedigim gibi özellestirme yapilabilir asagida da okudugumuz gibi ama alinti yaptigin yazida Telekom'un özellestirilmesi anlatilmis.Bu demek degildir ki yapilan bütün özellestirmeler dogrudur,faydalidir..

Suraya iki satir bir sey yazmak istiyorum.Sizde bunu düzgün okuyun.Eminim bu olayi duymussunuzdur...

Türkiye dünya bor rezervinin %70'ine sahip bir ülkedir ve borla calisan araba üretildi.Arabayi bor madeniyle calistiracak patentli 600 proje oldugu ortaya cikti.Simdi bunu niye söyledin diyeceksiniz.Bor isletmeleri Etibank bünyesinde ve bildiginiz üzere Etibank özellestirilecek ve alicisi Amerika ve cok komik bir rakama..
(bu bilgiler TMMOB Cevre mühendisleri odasi Istanbul subesi tarafindan verilmistir.)

Yoruma aciktir.Isteyen arastirir tam tersi bir bilgiye ulasirsa bizi de aydinlatir,bende memnun olurum...

bidaha okudum....
benim anlatmak istedigim devletin stratejik kurulusları özellestirilmesin... bende özellestirmeden yanayım...

''satma'' lafi bana ait degil.Bizzat maliye bakanimiz Kemal Unakitan'a ait..

Yücel kardes okudum ben yaziyi.Dedigim gibi özellestirme yapilabilir asagida da okudugumuz gibi ama alinti yaptigin yazida Telekom'un özellestirilmesi anlatilmis.Bu demek degildir ki yapilan bütün özellestirmeler dogrudur,faydalidir..

Suraya iki satir bir sey yazmak istiyorum.Sizde bunu düzgün okuyun.Eminim bu olayi duymussunuzdur...

Türkiye dünya bor rezervinin %70'ine sahip bir ülkedir ve borla calisan araba üretildi.Arabayi bor madeniyle calistiracak patentli 600 proje oldugu ortaya cikti.Simdi bunu niye söyledin diyeceksiniz.Bor isletmeleri Etibank bünyesinde ve bildiginiz üzere Etibank özellestirilecek ve alicisi Amerika ve cok komik bir rakama..
(bu bilgiler TMMOB Cevre mühendisleri odasi Istanbul subesi tarafindan verilmistir.)

Yoruma aciktir.Isteyen arastirir tam tersi bir bilgiye ulasirsa bizi de aydinlatir,bende memnun olurum...

benim demek istedigimde böyle seyler... etibank gibi

''satma'' lafi bana ait degil.Bizzat maliye bakanimiz Kemal Unakitan'a ait..

Yücel kardes okudum ben yaziyi.Dedigim gibi özellestirme yapilabilir asagida da okudugumuz gibi ama alinti yaptigin yazida Telekom'un özellestirilmesi anlatilmis.Bu demek degildir ki yapilan bütün özellestirmeler dogrudur,faydalidir..

Suraya iki satir bir sey yazmak istiyorum.Sizde bunu düzgün okuyun.Eminim bu olayi duymussunuzdur...

Türkiye dünya bor rezervinin %70'ine sahip bir ülkedir ve borla calisan araba üretildi.Arabayi bor madeniyle calistiracak patentli 600 proje oldugu ortaya cikti.Simdi bunu niye söyledin diyeceksiniz.Bor isletmeleri Etibank bünyesinde ve bildiginiz üzere Etibank özellestirilecek ve alicisi Amerika ve cok komik bir rakama..
(bu bilgiler TMMOB Cevre mühendisleri odasi Istanbul subesi tarafindan verilmistir.)

Yoruma aciktir.Isteyen arastirir tam tersi bir bilgiye ulasirsa bizi de aydinlatir,bende memnun olurum...

Dostum bana söylermisin Almanyada özellestirilmeyen birsey kaldimi... Hastahaneler bile özellestirildi...
Etibanki alacak olanin Amerikan olmasi neyi degistirir ki, Ihalede Türkleri iceri almiyorlar mi?
Yoksa bedavaya mi almak istiyorlar... Bence bir yabancinin Türkiyede bir yatirim yapmasi, o ülkenin kalkinmasinda en önemli bir rol üslenir... Ama AKP yi kapatirlarsa sen gör o zaman ekonomiyi...
Cok daha bekleriz yabancilari, gelsinklerde Tr de is yapsinlar..... Borsaya bile deginmiyorum...
Partinin kapatilmasi AKP ye birsey yapmaz ama Türkiye 10 YIL daha geriye gider, olan yine gariban Türk halkina olur...Kendi yagiyla kavrulacak YAGI bile bulamaz duruma gelecektir...

Demek ki; AKP (bu kadar insanin icinde) de,  senin benim gibi Bor madenlerinin degerli oldugunu bilen yok,
Bunlarda en az senin kadar yapilan isin yararli mi, yoksa zararlimi oldugunu biliyorlardir,  oder?

merhabalar hocam rahatsız ediyorum ama bikaç çeviriye ihtiyacım var burası yeri değil biliyorum ama durum acil olduğundan..

sayın yucel ve jentzsch arkadaşlar mesajıma herhangi bir cevap yazarsanız çok memnun olacağım. lütfen durumum acil

Tanisalim bölümüne de yazmissin.forumda chat bölümü var.orda sorabilirsin elimden geldigince yardimci olurum demistim...

yok hocam o bölümde bulamadım cevap. sadece hayvanların genel özellikleri ile ilgili on cümleye ihtiyacım var. bu forum yeri değil istersen diğer bölümde yazısalım. mesela "kediler süt içmeyi severler" gibi 10 hayvanla ilgili 10 cümle gerekli bana.

Tamam Yücel.Bu konuda düsüncelerimiz sanirim farkli.Bu gayet normal.Sana göre yapilanlar iyi bana göre kötü ama sonuc ayni.Kimse bu ülkenin kötülügünü istemiyor.Secilen hükümet,secilecek hükümet benim umrumda degil.Akp suan bana  göre iyi isler yapsin,yarin oyumu ona veririm.
Neyse seninde dedigin gibi devlet büyüklerimiz bizden daha iyi bilirler.insAllah öyledir..

Özellestirme yanlis bir seydir,vatani satmaktir demiyorum zaten.Dogru yapildigi zaman faydalidir evet.

Neyse benim düsüncem son 4,5 yildaki özellestirme politikasi yanlis.Dikkatinizi cekiyorum.Özellestirme yanlistir demiyorum.Hükümetimizin uygulamis oldugu özellestirme politikasi ...

sana kesinlikle katılıyorum jentzsch

Aslında sitede almanca ile ilgili bişeyler öğrenmek için takılıyorudm ve üye olmak gibi bir amacım yoktu ama bu başlığı görünce yazmadan geçemedim.
Öncelikle şunu açıkça belirteyim ki yazının tamamını okumadım.Yalnızca giriş bölümünü okudum.Okumamam da üşengeçliğimden falan kaynaklanmıyor sadece yazının girişinden sonunun da nereye varacağını anladığım için okumadım.(önyargı diil ileri görüşlülük)
Neyse geleyim asıl meseleye..özelleştirmelerin nedenleri arasında "devleti zarara uğratan kurumlardan kar elde etmek" geçiyor.Peki sorarım size Etibank'ın %30'u niye özelleştirildi? Etibank ülkemizdeki bor minerallerini işleme hakkına sahiptir ve bor mineralinin gelecekte dünyada kullanılacak 1 numaralı enerji kaynağı olacağını uzmanlar söylüyor.ve dünya üzerindeki bor minerallerinin %70i bizim ülkemizde.Bunun bize getireceği gelir Türkiye'nin yüzlerce yıllık giderine eşit. Peki tekrar soruyorum Etibank neden özelleştirildi?
Gelelim 2.nedene "halka ucuzluğu getirecek durumların söz konusu olması"
Bilmem farkındamısınız ama şu anda bakliyat,yağ yani halkın temel besin maddeleri bi kaç ay öncesine göre 2 katı fiyata satılıyor. Belki bu ürünlerin özelleştirilen kurumlarla alakası yok ama eğer halka ucuzluğu getireceklerse çiftçiyi desteklemekle işe başlayabilirler. Çiftçiye "ananı da al git" demekle bu ülke kalkınmıyor!!
(3. madde ise beni biraz aşıyor;sanırım daha profosyonel düşünmek gerekiyor 15 yaşında bir lise öğrencisi olarak malesef o madde hakkında doyurucu bir yorum yapamayacağım)
Gelelim özelleştirme tanımının son cümlesine:"Olağanüstü durumlarda (Savaş vb) Devlet bu kurumu kendi bünyesine geri çekebilir."
Tarihten bir örnek vermek istiyorum: Uşi antlaşması ile oniki ada geçici olarak yunanistana verilmişti ama o geçicilik hiç bir zaman geçmedi..
Neyse aklımda birikenler bu kadardı.Ama son olarak şunu ekleyeyim:özelleştirmeye karşı değilim,bu yapılan şekilde özelleştirmeye karşıyım.
Ve son olarak bu yapılan ülkenin satılması değil diyenler olmuş.sanırım bunun açıklaması bir yetkili tarafından yapılmıştı"babalar gibi satarız!!"