Anayasa Mahkemesi'nden Yoksulluk Nafakası Kararı: Süresiz Uygulama İptal Edildi

Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesinde yer alan yoksulluk nafakasına ilişkin “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin baktığı bir boşanma davası kapsamında yaptığı itiraz başvurusu üzerine yüksek mahkeme, 4 Haziran tarihinde düzenlemeyi Anayasa’nın 2, 5 ve 17’nci maddelerine aykırı buldu. İptal kararı Resmi Gazete’de yayımlanırken, kararın doğuracağı hukuki boşluğun önüne geçilmesi amacıyla hükmün yürürlüğü dokuz ay sonraya ertelendi.

Yargı Süreci ve İptal Gerekçesi

Dosyayı inceleyen Yüksek Mahkeme, Genel Kurul toplantısında düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal ederken gerekçeli kararında devletin boşanma sonrasında ekonomik açıdan güç durumda kalan eşi koruma yükümlülüğünün meşru bir amaç olduğunu vurguladı. Ancak bu korumanın nafaka ödeyen taraf üzerinde ölçüsüz ve ömür boyu sürebilecek bir külfete dönüşmemesi gerektiğine dikkat çekildi. Mahkeme, nafaka yükümlülüğünün hiçbir ölçüt belirlenmeden kategorik biçimde süresiz öngörülmesinin taraflar arasındaki makul dengeyi bozduğunu belirtti. Kanunun, bazı durumlarda nafakanın süresini sınırlayan, özel hallerde ise ömür boyu sürmesine imkan tanıyan açık ve öngörülebilir ölçütler içermesi gerektiği ifade edildi. Öte yandan söz konusu sistem, 1988 yılında eski Medeni Kanun'daki 1 yıllık sınırın kaldırılmasıyla başlamış ve 2001 yılında yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile bugüne kadar taşınmıştı.

Meclis'e Verilen Süre ve Yeni Dönem

Resmi Gazete'de yayımlanan karar henüz doğrudan yürürlüğe girmedi; dokuz aylık yasal süre dün itibarıyla başladı. Meclis’in, 30 Haziran 2027 tarihine kadar iptal kararının ışığında yeni bir yoksulluk nafakası düzenlemesi yapması gerekiyor. Yapılacak bu yeni düzenlemenin kapsamı ve olası geçiş hükümleri yasama sürecinde netlik kazanacak. Belirtilen bu dokuz aylık süre zarfında iptal edilen hüküm yürürlükte kalmaya devam edecek. Eğer belirtilen tarihe kadar yeni bir yasal düzenleme yapılmazsa, iptal hükmü sürenin sonunda resmen yürürlüğe girecek ve hakimlerin takdir yetkisi devreye girecek.

Kadın Derneklerinden Karara Tepki

Öte yandan alınan karar sivil toplum kuruluşları tarafından da yakından takip ediliyor. Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu Başkanı Canan Güllü konuya ilişkin yazılı bir açıklama yaparak kararı kaygıyla karşıladıklarını belirtti. Kadınların evlilik içinde yaşadığı eşitsizlikleri ve boşanma sonrasında karşılaştığı güçlükleri görmezden gelmenin mümkün olmadığını ifade eden Güllü, çalışmasına izin verilmeyen, kazancına el konulan ve çocukların bakımını üstlenen kadınlar için boşanmanın aynı zamanda bir geçim mücadelesi olduğunu kaydetti. Gidecek yeri ve düzenli geliri olmayan kadınların ekonomik bağımlılığının şiddet uygulayan kişilerin denetimini kolaylaştırdığını vurgulayan federasyon başkanı, nafakanın yalnızca ödeme süresi üzerinden tartışılmaması gerektiğinin altını çizdi.