Artık Saniye Uygulaması Tarihe Karışıyor: Saat Sisteminde Devrim

1955 yılında sezyum atom saatlerinin icat edilmesiyle birlikte zaman ölçümü, saniyenin milyonda biri kadar bile şaşmayan kusursuz bir yapıya kavuştu. Ancak okyanus akıntıları, erimiş çekirdek ve doğal kuvvetler nedeniyle Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı sürekli olarak değişiyor. Tarihsel olarak yavaşlayan gezegenimiz, son on yılda beklenmedik bir şekilde hızlanmaya başladı. Zamanın kusursuz akışını sağlayan atom saatleri ile Dünya'nın yavaşlayan ya da hızlanan gerçek zamanı arasındaki fark açıldığında, saatlere fazladan bir saniye ekleniyor ya da çıkarılıyordu.

Geçmişte uygulanan bu ekstra saniyeler, dakikaların 61 saniye sürmesine yol açarak Reddit ve LinkedIn gibi dev platformların çökmesine, uçuşların gecikmesine ve küresel iletişim ağlarının kilitlenmesine neden olmuştu. Uzmanlar, Dünya'nın hızlanmasıyla birlikte hiç test edilmemiş olan 'eksik saniye' uygulama riskinin doğmasının teknolojik sistemlerde daha büyük felaketlere yol açabileceğini belirtti. Versailles'da düzenlenen konferansta alınan yeni kararla birlikte, saatler artık her dakika oynatılmayacak ve evrensel saat ile gerçek zaman arasındaki fark bir saate ulaşana kadar müdahale edilmeyecek.

Saat Sisteminde Yeni Dönem ve Alınan Kararlar

Dünya'nın dönüş hızıyla modern saatleri eşitlemek için 1972'den beri kullanılan 'artık saniye' uygulamasının kaldırılması planlanıyor. Dünya ile Ay arasındaki gelgit etkileri nedeniyle Dünya'nın dönüş hızı gittikçe yavaşlıyor ve her güne yaklaşık olarak 1,4 milisaniye ekleniyor. Bu nedenle uzun süredir artık saniye uygulamasıyla Dünya saati, bir saniye eklenerek gezegenin dönüş hızına eşitleniyordu. Fakat bu durum bilgisayarları ve interneti olumsuz yönde etkileyebiliyor, artık saniyeyi algılayamayan sistemler çökebiliyordu. Son olarak 2012'de uygulanan artık saniye nedeniyle önemli problemler görülmüştü.

Ölçüm standartlarını belirleyen Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu üyesi 69 ülke, Türkiye'nin de katılımıyla artık saniyenin kaldırılması için oylama gerçekleştirecek. Kabul edilmesi halinde kararın Mayıs 2027'de yürürlüğe girmesi bekleniyor. Büro üyeleri bu geçişi 20 yıldan fazla süredir tartışırken, 2022'deki son toplantıda artık saniyenin 2035'e kadar kademeli olarak kaldırılması kabul edilmişti. Yeni oylamayla bu zaman öne çekilecek ve resmi zaman ölçümü Dünya'nın dönüşünden bağımsız hale gelecek.

İlk Artık Saat Ne Zaman Gündeme Gelecek?

Yapılacak yeni düzenlemeyle birlikte saatlere bir daha sürekli olarak saniye eklenmeyecek. Öneri, atom zamanıyla astronomik zaman arasındaki maksimum farkın bir saati aşmamasını tavsiye ediyor. Yetkililer, Dünya'nın mevcut dönüş hızı göz önüne alındığında ilk 'artık saatin' hayata geçirilmesinin binlerce yıl sürebileceğini vurguluyor. Böyle bir farkın oluşması için 3 bin yıldan daha fazla süre gerekeceği için, küresel iletişim ağları ve teknolojik altyapılar uzun süre bu tür saniye müdahalelerinden kurtulmuş olacak.