Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Kanunlar Anayasa Mahkemesi'nin Gündeminde

Temmuz 2018 tarihinde hayata geçirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) yasama sürecindeki rolü ve işleyişi üzerine tartışmalar sürmeye devam ediyor. Bu dönemin ardından kritik nitelikteki çok sayıda hukuki düzenleme, doğrudan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri aracılığıyla ya da iktidar ortaklarının sayısal çoğunluğu sayesinde Meclis'ten geçirilen torba yasalar vasıtasıyla uygulamaya konuldu. Muhalefet çevreleri tarafından "Saray Rejimi" olarak nitelendirilen bu süreçte, çıkarılan her yeni kararname ve kanun maddesi yargı mekanizmalarının, özellikle de Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) çalışma yoğunluğunu doğrudan etkiledi.

Yüksek Mahkeme'ye taşınan çok sayıda düzenlemede Anayasa'ya aykırılık tespit edilirken, başvuru rakamları da sistemin yarattığı hukuki trafiği gözler önüne seriyor. Edinilen bilgilere göre, yeni sistemin resmi olarak uygulanmaya başlandığı 2018 ile 2025 yılları arasındaki dönemi kapsayan süreçte, kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine yönelik AYM'ye toplam 384 iptal başvurusu gerçekleştirildi. Aynı dönem içerisinde iptal davası ve itiraz yolu mekanizmaları kullanılarak yüksek mahkemeye yapılan toplam itiraz başvurularının sayısı ise bin üç olarak kayıtlara geçti.

2026 Yılının İlk Yarısında 71 Düzenleme İptal Edildi

Anayasa Mahkemesi, söz konusu kararname ve yasaların anayasaya uygunluk denetimi kapsamında 2026 yılının ilk yarısında da son derece yoğun bir mesai yürüttü. Yüksek yargı organı, yılın ilk altı aylık dilimi olan Ocak-Haziran 2026 döneminde norm denetimleri çerçevesinde toplam 207 dosyayı esastan masaya yatırarak inceledi. Bu incelemeler sonucunda, 2026 yılının ilk yarısında toplam 71 kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi iptal edildi.

Gerçekleştirilen bu detaylı denetimler ve incelemeler neticesinde Yüksek Mahkeme, sadece iptal kararlarıyla kalmadı; diğer başvuru türleri açısından da hükümler açıkladı. Buna göre AYM, 129 iptal başvurusunu yöneltilen gerekçeler doğrultusunda ret ile sonuçlandırırken, 7 ayrı iptal başvuru dosyası için ise “Karar verilmesine yer olmadığı” yönünde hukuki hüküm kurdu.

Ulusal Meclis Düzenlemeleri ve Atama Kararları

Öte yandan, uluslararası alanda da benzer hukuki ve idari adımlar atılmaya devam ediyor. Vietnam basınına yansıyan bilgilere göre, Ulusal Meclis Daimi Komitesi çeşitli atama ve görevlendirmeleri resmi belgelerle onayladı. Bu kapsamda yayımlanan 403/NQ-UBTVQH16 sayılı karar ile Thanh Hoa İl Temsilciler Meclisi'nden Bui Van Dung'un, 16. Ulusal Meclis Ekonomi ve Maliye Komitesi'nde tam zamanlı milletvekili olarak görev yapması onaylandı. İlgili ismin bu görev süresi boyunca 1,10 katsayılı bir görev ödeneği alacağı bildirildi.

Benzer şekilde, 402/NQ-UBTVQH16 sayılı karar doğrultusunda Thai Nguyen Eyaleti'nden Ho Thi Kim Ngan'ın Kültür ve Sosyal İşler Komitesi'ne tam zamanlı üye olarak atanması onaylanırken, aynı yetkili Temsilciler İşleri Komitesi'ndeki yarı zamanlı üyeliğinden ayrıldı. Bu tür idari atama ve düzenleme kararları, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde yönetim mekanizmalarının işleyişinde idari belgelerin ve resmi kararların merkezi rolünü bir kez daha gözler önüne seriyor.