Ruhi Çenet’in Hasidik Yahudi Belgeseli Olay Yarattı: 50 Milyon İzlenme

Türk içerik üreticisi Ruhi Çenet’in New York’taki Hasidik Yahudi topluluklarının yaşamını konu alan son çalışması, yayınlanmasının ardından hem Türkiye’de hem de ABD’de geniş yankı uyandıran büyük bir olay haline geldi. 26 Ağustos’ta YouTube platformunda yayımlanan yaklaşık 40 dakikalık “America’s Most Secretive Jewish Community: Hasidic Jews (48 Hours Inside)” başlıklı yapım, kısa süre içerisinde 50 milyon izlenme rakamına ulaştı. Dış dünyaya kapalı bu cemaatin içinde 48 saat geçiren yapımcının hazırladığı bu belgesel, sadece kültürel merakı gidermekle kalmadı, aynı zamanda Amerikan vergi sistemi ve kamusal desteklerin dağılımına dair derin bir tartışmayı da beraberinde getirdi.

Sosyal Yardımlar ve Vergi Sistemi Tartışmaları

Çenet’in hazırladığı yapım, Hasidik toplulukların dini kuralları, aile yapıları, eğitim anlayışları ve teknolojiyle ilişkilerinin yanı sıra kamu desteklerinden yararlanma biçimleri nedeniyle de ABD’de gündemin merkezine yerleşti. Belgeseli canlı yayınında inceleyen Amerikalı yayıncı Asmongold, özellikle bazı büyük ailelerin sosyal yardım programlarından yararlanması üzerinden Amerikan vergi sistemi ve kamu kaynaklarının dağılımını eleştirdi. Sosyal medyada cemaat hakkında "kamu bütçesinden Yahudilere yıllık 75 bin dolar ödeniyor" yönünde iddialar ortaya atıldı. Yapılan incelemeler, bu rakamın doğrudan bir nakit ödeme olmadığını, kalabalık ailelerin yararlandığı sağlık güvencesi (Medicaid) ve gıda yardımlarının yıllık toplam ekonomik değerini yansıttığını ortaya koydu. Federal ve eyalet düzeyindeki sosyal yardımların, başvuru sahiplerinin dini inançlarına göre değil; hane halkı geliri ve çocuk sayısına göre belirlendiği vurgulandı.

New York Verileri ve Çekim Sürecine İlişkin Açıklamalar

New York eyaleti sosyal güvenlik verilerine göre, Hasidik ailelerin Medicaid'den yararlanma oranı yaklaşık yüzde 70 seviyesinde bulunuyor. Bu oran, Hasidik olmayan diğer hanelerde yüzde 25'in altında kalıyor. Hasidik ailelerdeki ortalama çocuk sayısının ulusal ortalamanın çok üzerinde olması, hane başına düşen kamu desteği oranını artıran en temel etken olarak öne çıkıyor. Tartışmalar sürerken yapımcı, belgeselin çekim sürecine ilişkin X hesabından dikkat çeken bir açıklama yaptı. Çenet, belgeselde konu edilen topluluğun Chabad-Lubavitch olduğunu ve başlangıçta ekibin daha çok gündelik yaşam, gelenekler ve kültürel farklılıkları anlatan bir içerik hazırlayacağının düşünüldüğünü belirtti. Çekimler ilerledikçe konunun yalnızca kültürel boyuttan ibaret olmadığını fark ettiklerini söyleyen içerik üreticisi, topluluğun aldığı çeşitli destekleri, İsrail'le tarihsel ve ideolojik bağlarını ve Kudüs'e ilişkin siyasi-dini yaklaşımlarını da araştırdıklarını ifade etti. Öte yandan bu yapım, benzer temaları işleyen Unorthodox ve Shtisel gibi popüler dizi ve filmlerin de yeniden izleyiciler tarafından mercek altına alınmasını sağladı.