TCMB'den Çarşamba Günü 5 Milyar Doları Aşan Döviz Satış Müdahalesi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Borsa İstanbul'da fon kaynaklı yüzde 5'i aşan satış baskısının yaşandığı Çarşamba gününe ilişkin işlemlerde piyasaya döviz satarak müdahalede bulundu. Küresel ve yerel finansal piyasalardaki hareketlilik sürerken, söz konusu müdahalenin büyüklüğü piyasa aktörleri tarafından hesaplandı. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre, dört bankacının gün açıklanan öncü veriler üzerinden yaptığı hesaplamalar, kurumun bu günde 5 ila 5,2 milyar dolar aralığında döviz satışı gerçekleştirdiğini ortaya koydu. Yaşanan bu gelişmeler, sermaye piyasalarında nakit akışına yönelik aksamaların derinleştiği bir döneme denk geldi.

Sermaye Piyasalarında Fon Tasfiyesi ve Temerrüt Dalgası

Finansal piyasalarda aksamalara yol açtığı gerekçesiyle toplam büyüklüğü yaklaşık 900 milyar lirayı bulan fonlara yönelik tasfiye kararı geçtiğimiz günlerde alındı. Tasfiyesine karar verilen 130 fonun toplam büyüklüğü 826 milyar liraya (yaklaşık 17 milyar dolar) ulaşırken, söz konusu fonlarda 514 binin üzerinde yatırımcı bulunuyor. Yatırımcıların artan iade taleplerini karşılamak isteyen fonların nakit yaratma ihtiyacı tırmanışa geçti. Süreç içerisinde anlık nakit ihtiyacını karşılamakta güçlük çeken yapılarda mali aksamalar baş gösterdi.

Yaşanan likidite sıkıntısının ardından Pusula Portföy, bünyesindeki bazı fonlarda iade ödemelerinin zamanında gerçekleştirilemediğini belirterek temerrüde düştüğünü kamuoyuna duyurdu. 16 Eylül temerrüt dalgasının büyümesiyle birlikte Borsa İstanbul'da da satış baskısı derinleşti. Tera Portföy; bünyesindeki para piyasası ve hisse senedi fonlarında temerrüt durumunun oluştuğunu açıklarken, Atlas Portföy ise Serbest Fon’da çıkış süreçlerine dair önlemler almaya başladı.

Küresel Karşılaştırmalarda Türkiye'nin Varlık Oranı

Öte yandan, uluslararası alanda merkez bankalarının bilanço büyüklükleri de ekonomistlerin ve kurumların gündeminde yer almaya devam ediyor. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) verilerine göre, 2026'nın ilk veya ikinci çeyreğine ait en güncel veriler kullanılarak hazırlanan sıralamada, merkez bankası varlıklarının gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranları incelendi. Merkez bankası varlıkları; altın ve döviz rezervlerinin yanı sıra hükümetlere ve finans sektörüne yönelik alacaklar ile diğer finansal olmayan ve sabit varlıkları kapsıyor.

Açıklanan verilere göre Hong Kong, yüzde 130,1 oran ile ilk sırada yer alarak merkez bankası varlıklarının yıllık ekonomik üretimin büyüklüğünü aştığı tek ekonomi olarak öne çıktı. Hong Kong'u yüzde 102,5 ile İsviçre, yüzde 95,1 ile Singapur ve yüzde 94,4 ile Japonya izledi. İlk dört sıradaki ekonomilerde oran yüzde 90'ın üzerinde gerçekleşti. Tayland yüzde 55,3 ile beşinci sırada yer alırken, Birleşik Arap Emirlikleri yüzde 47,1, Suudi Arabistan yüzde 40,6 ve Euro Bölgesi yüzde 39 oranıyla sıralandı. Türkiye, söz konusu listede merkez bankası varlıklarının GSYH'ye oranında yüzde 18,6 ile 18. sırada bulunuyor. Türkiye'nin hemen üzerinde Endonezya yüzde 19,1 ile 17. sırada, Güney Kore yüzde 21,3 ile 15. sırada ve ABD yüzde 21,2 ile 16. sırada yer aldı. Listenin alt sıralarında ise Meksika yüzde 14,7 ve Avustralya yüzde 12,9 oranlarıyla yer aldı.