Vatandaşlık Maaşı Geliyor: 2027'de Devreye Girecek Dar Gelirli Desteği

Kamuoyunda vatandaşlık maaşı olarak ifade edilen ve dar gelirli haneler ile en düşük emekli aylığı alanları kapsayan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için hazırlık süreçleri devam ediyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı iş birliğinde yürütülen çalışmalar kapsamında, sosyal yardım mekanizmasının aile odaklı ve kapsayıcı bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor. Ekonomi yönetimi tarafından sosyal yardım alanında yapısal bir reform olarak değerlendirilen bu yeni modelin, fert başına asgari geliri garanti altına alması amaçlanıyor.

Yürütülen ortak çalışmalar çerçevesinde, sistemin uygulama detaylarını belirleyecek etki analizlerinin ekim ayı sonunda tamamlanması öngörülüyor. Bu analizlerin sonuçlanmasının ardından, gelir düzeyi belirli bir sınırın altında kalan ailelere sağlanacak sosyal desteklerin kapsamı ve türü il ve ilçe bazında netleşecek. Mevcut sosyal yardım uygulamalarından farklı olarak, GETAD kapsamında her aileye aynı türde veya standart bir yardım tutarı sunulmayacak. Destek mekanizması, bölgelerin ekonomik şartlarına ve hanelerin temel harcama kalıplarına göre şekillendirilecek.

Bölgesel İhtiyaçlara Göre Şekillenen Destek Modeli

Yeni sistemin en dikkat çekici yönlerinden biri, bölgesel farklılıkları esas alan esnek yapısı olacak. Yapılacak etki analizleriyle, dar gelirli hanelerin hangi coğrafi bölgede hangi kalemde desteğe ihtiyaç duyduğu tespit edilecek. Örneğin, Antalya'da yaşayan bir hanenin ihtiyaç profili ile Hakkari'de yaşayan bir ailenin harcama kalemleri aynı değerlendirilmeyecek. Kira giderlerinin yüksek olduğu bölgelerde barınma desteği ön plana çıkarken, enerji ve ısınma maliyetlerinin fazla hissedildiği yerlerde bu kaleme yönelik yardımlar artırılacak. Benzer şekilde gıda harcamalarının bütçede büyük pay tuttuğu illerde gıda desteği ağırlık kazanacak.

Sistem işleyişinde, her bölge için ortaya çıkacak ortalama gelir eşiği baz alınacak. Hanedeki kişi başı gelir bu belirlenen eşik değerin altında kaldığı takdirde, aradaki fark kamu desteğiyle tamamlanacak. Böylece hane geliri hedeflenen asgari seviyeye çıkarılmış olacak. En düşük emekli maaşı alanlar ile belirli bir gelir düzeyinin altında kalan haneler, bu bölgesel ve ihtiyaç odaklı desteklerden doğrudan faydalanabilecek.

2027 Yılında Hayata Geçmesi Planlanıyor

Sosyal destek mekanizmasında önemli bir dönüşüm yaratması beklenen projenin takvimi de netleşmeye başladı. En düşük emekli aylığının artırılması amacıyla her altı ayda bir yasal düzenleme yapılması yerine, bu kalıcı sistemin devreye sokulması için bir model üzerinde duruluyor. Ekim ayında tamamlanacak etki analizlerinin ardından yasal çerçevenin oluşturulması gerekiyor.

Sistemin bütçe büyüklüğü ve finansal detayları, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki 2027 yılı bütçe görüşmelerinin tamamlanmasının ardından netleşecek. Meclis sürecinin ardından gerekli görülmesi durumunda ek yasal düzenlemeler yapılacak ve GETAD, 2027 yılı itibarıyla fiilen devreye alınacak.