Zeytinde Rekor Yılı Beklentisi Üreticiyi Kurtarmıyor: Maliyetler Bel Büküyor
Türkiye genelinde bu sezon zeytin ve zeytinyağında yüksek rekolte beklenmesine rağmen, artan üretim maliyetleri ve gerileyen alım fiyatları üreticiyi zor durumda bırakıyor.
Türkiye, bu sezon da zeytinyağında dünya ikinciliğine ve sofralık zeytinde birinciliğe ulaşmaya hazırlanırken, dalda yaşanan bolluk ne yazık ki üreticinin yüzünü güldürmüyor. Sektör temsilcileri ve üreticiler, rekor beklentisinin aksine maliyetlerin altında ezildiklerini ifade ediyor. Tarım sektörünün en önemli kollarından biri olan zeytincilikte, ürün bolluğu sevinç yaratması gerekirken, piyasadaki fiyat dengesizlikleri ve artan masraflar nedeniyle kara rapora dönüşmüş durumda. Özellikle Manavgat ve Muğla gibi ülkenin tarım lokomotifi olan bölgelerde üreticiler, artan rekoltenin getirdiği fiyat düşüşüyle mücadele ediyor.
Manavgat ve Muğla'da Üreticinin Yaşadığı Zorluklar
Antalya'nın Manavgat ilçesinde zeytin rekoltesinin artması, piyasada zeytinyağı fiyatlarının geçtiğimiz yıla oranla gerilemesine yol açtı. Geçtiğimiz yıl 250-300 lira bandından alıcı bulan yağ, bu sezon 200 lira seviyelerine kadar düştü. Ürünlerini yağa dönüştürmek isteyenler, fabrikaların önünde uzun kuyruklar oluştururken, yoğunluk D-400 Karayolu'na kadar taştı. Konuyla ilgili açıklama yapan Manavgat Ziraat Odası Başkanı Rasim Metin, rekolte artarken fiyatların düşmesinin üreticileri mağdur ettiğini vurguladı. Sadece yerelde değil, İspanya başta olmak üzere dünya genelinde benzer bir tablonun yaşandığına dikkat çekilerek, bölgedeki turizmcilere ve esnafa yerli üretimi destekleme çağrısı yapıldı.
Diğer taraftan, Türkiye'nin tarım merkezlerinden Muğla'da da zeytin bahçelerinde hareketlilik üst seviyede bulunuyor. Kent genelindeki 2 milyon 16 bin dekarlık tarım arazisinin yaklaşık yüzde 49,6'sını oluşturan 1 milyon dekarlık alanda 50 binden fazla aile geçimini bu sektörden sağlıyor. Milas ilçesi, 524 bin dekarlık üretim sahasıyla Muğla'daki toplam zeytinlik alanların yüzde 52,6'sına ev sahipliği yaparak ilk sırada yer alıyor. Bölgede en çok yüksek yağ kalitesiyle bilinen 'memecik' türü yetiştirilirken, bunu Gemlik, Edremit ve Manzalina çeşitleri takip ediyor. Muğla, yıllık 157 bin tonu aşan yağlık zeytin üretimiyle ülke genelindeki payını yüzde 8,7'ye çıkarıyor.
Maliyetler Kazancın Çok Üzerinde
Uzmanlar ve sektör paydaşları, rekor beklentilerinin arka planındaki acı tabloya dikkat çekiyor. TARİŞ geçmişi bulunan uzman Dr. Mustafa Tan, bir kilo zeytinin üretim maliyetinin 50-70 lira arasında değiştiğini, ancak alım fiyatının 20-35 lira bandında kaldığını belirtiyor. Zeytinyağında ise durum daha vahim; maliyet 240-280 liraya ulaşırken alım fiyatı 170-200 lira arasında seyrediyor. Oluşan bu makas, üreticinin ambalajdan tüketime kadar olan masrafları karşılamasını imkansız hale getiriyor.
Artan maliyetler ve düşük verim oranları, özellikle engebeli arazilerdeki veya yere dökülen ürünlerin hasat edilmeme riskini beraberinde getiriyor. Normal şartlarda 5 kilo zeytinden bir kilo yağ elde edilirken, bu sezon aynı miktar için 6 ila 10 kilo ürüne ihtiyaç duyuluyor. Dalda veya yerde bırakılan ürünler sebebiyle rekor beklenen bir sezonun 'yok yılı'na dönüşme tehlikesi bulunuyor. Bütün bu maddi zararlara rağmen üreticiler, toprağa ve ağaca olan aidiyet duygusuyla hasada devam ediyor.
