Üniversite Diploması Geliri Nasıl Etkiliyor? OECD ve Küresel Veriler
Üniversite diplomasının küresel gelir üzerindeki etkisi OECD verileri ve güncel araştırmalarla inceleniyor. Mezunlar lise mezunlarına göre ne kadar kazanıyor?
Üniversite diploması, küresel iş gücü piyasasında yüksek maaşlı bir işe girmenin en temel yollarından biri olarak görülmeye devam ediyor. Her ne kadar günümüzde mesleki eğitimin ve zanaat alanlarının önemi artmış olsa da, veriler yükseköğretimin kazançlar üzerinde hâlâ belirgin bir etkiye sahip olduğunu net bir şekilde ortaya koyuyor. Özellikle uluslararası alanda yapılan araştırmalar, kariyer yolculuğunda eğitimin finansal getirilerini gözler önüne seriyor.
OECD Verilerine Göre Üniversite Mezunlarının Kazanç Avantajı
Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü'nün (OECD) Education at a Glance veri tabanındaki göreli kazanç göstergesine göre, 25-64 yaş arasındaki tam zamanlı ve tüm yıl çalışan yükseköğretim mezunlarının kazançları lise mezunlarıyla kıyaslanıyor. Bu kapsamda 2024 yılı verilerine bakıldığında, OECD ülkelerinde üniversite mezunu bir çalışan, lise mezunu bir çalışandan ortalama yüzde 51 daha fazla kazanıyor. Aynı araştırmada, lise diploması bulunmayan kişilerin kazancının ise lise mezunlarının ortalama yüzde 83'ü seviyesinde kaldığı görülüyor.
Ülkeler bazındaki oranlar ise ekonomik gelişmişliğe ve bölgesel dinamiklere göre büyük değişiklikler gösteriyor. Örneğin OECD üyeleri arasında kazanç farkının en yüksek olduğu ülke Kolombiya olarak öne çıkıyor. 2023 verilerine göre bu ülkede yüksekokul bitirenler, lise mezunlarının yaklaşık 2,5 katı kadar gelir elde ediyor. Diplomanın görece daha az yaygın olduğu Latin Amerika ülkelerinde bu getiri zirve yapıyor. 2024 yılı rakamlarına göre Şili'de mezunlar lise mezunlarından yüzde 106, Kosta Rika'da ise yüzde 93 daha fazla kazanıyor.
Gelişmiş Ekonomilerde ve OECD Dışı Ülkelerde Durum
Uluslararası veritabanında yer alan OECD dışı gelişmekte olan ekonomilerde makas daha da açılıyor. Güney Afrika'da 2024 yılı itibarıyla yükseköğretim diplomasına sahip olanlar, lise mezunlarının yaklaşık 3 katı kadar kazanırken, Brezilya'da bu oran 2,4 katı buluyor. Gelişmiş ekonomilerde de benzer bir tablo hâkimiyetini koruyor.
Diplomasız Yüksek Gelir Mümkün mü?
Diğer yandan, sosyal platformlarda ve iş dünyasında yapılan tartışmalar, eğitimin yanı sıra teknik becerilerin de yüksek gelir getirebildiğini gösteriyor. Özellikle sosyal medyada Hırvat kullanıcılar arasında gerçekleşen bir tartışma, diploma sahibi olmadan da aylık 4 bin ile 5 bin 100 euro arasında net gelir elde edilebildiğini ortaya koydu. Uzmanlık gerektiren teknik işlerde, uluslararası projelerde ve serbest çalışma alanlarında deneyim kazanan kişilerin bu gelir seviyelerine ulaşabildiği belirtiliyor. Endüstriyel otomasyon sektöründe çalışan ve resmi bir mesleki eğitimi olmadığını ifade eden bir işçinin aylık 5 bin 100 euro (yaklaşık 280 bin lira) kazanması, teknik beceri ve uluslararası şantiyelerde çalışmanın kazanç üzerindeki alternatif gücünü kanıtlayan örnekler arasında yer alıyor.
