Kene Türleri Cep Telefonu Kamerasıyla Yapay Zeka ile Belirlenecek
Hacettepe Üniversitesi araştırmacılarının TÜBİTAK desteğiyle yürüttüğü proje sayesinde, insan ve hayvanlara tutunan kene türleri cep telefonu kamerası ve yapay zeka yardımıyla tespit edilebilecek.
Türkiye'de insan ve hayvan sağlığını tehdit eden kene vakalarının hızlı ve düşük maliyetli bir şekilde teşhis edilebilmesi amacıyla önemli bir teknolojik adım atıldı. Hacettepe Üniversitesi Biyoloji Bölümü Ekoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Olcay Hekimoğlu'nun yürütücülüğünde hazırlanan 'Türkiye'de Kene Türlerinin Hızlı, Düşük Maliyetli ve Erişilebilir Teşhisi için Akıllı Telefon Tabanlı Yapay Zeka Modeli' projesi, TÜBİTAK tarafından desteklenmeye layık görüldü. Geliştirilen bu yenilikçi sistem, vatandaşların günlük hayatta sıklıkla kullandığı cep telefonu teknolojisini sağlık alanına entegre etmeyi hedefliyor.
Kene Görüntüleri İçin Kapsamlı Veri Tabanı Oluşturuluyor
Proje kapsamında, ülkemizde yaygın olarak görülen kene türlerinin farklı açılardan ve çeşitli koşullar altında çekilmiş fotoğraflarından oluşan geniş kapsamlı bir veri tabanı hazırlanıyor. Uzmanlar, elde edilen bu görsel verilerle özel bir yapay zeka modelini eğitecek. Eğitilen model sayesinde, herhangi bir insan veya hayvana tutunan kenenin akıllı telefonla çekilen görüntüsü analiz edilerek hangi türe ait olduğuna dair hızlı bir ön değerlendirme elde edilebilecek. Çalışmada özellikle Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığı açısından büyük önem taşıyan 'Hyalomma marginatum' kene türünün, diğer türlerden yüksek doğruluk oranıyla ayırt edilmesine öncelik verilecek.
Kırsal Bölgelerde ve İnternet Erişimi Olmayan Yerlerde Kullanım
Araştırmanın ilerleyen aşamalarında, geliştirilen yapay zeka modelinin vatandaşların kolayca erişebileceği bir web ve mobil uygulamaya dönüştürülmesi planlanıyor. Bu uygulama sayesinde kullanıcılar, karşılaştıkları kenenin fotoğrafını çekerek sisteme yükleyebilecek ve kısa süre içinde türü hakkında ön bilgi edinebilecekler. Projenin en dikkat çekici yönlerinden biri de sistemin yalnızca güçlü internet bağlantısıyla değil, aynı zamanda internet erişiminin kısıtlı veya zayıf olduğu kırsal bölgelerde de sorunsuz çalışabilecek şekilde tasarlanmasıdır. Böylece kene vakalarının en çok görüldüğü kırsal kesimdeki vatandaşlar, hızlı bir şekilde ilk değerlendirme imkanına kavuşacak.
Halk Sağlığı Açısından Kritik Bir Adım
Doç. Dr. Olcay Hekimoğlu, KKKA'nın Türkiye'de 2002 yılından bu yana 17 binden fazla vakaya ve yüzlerce vatandaşın hayatını kaybetmesine yol açan ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğuna dikkat çekti. Kene türünün kesin olarak tespit edilmesinin normal şartlarda uzman ve laboratuvar incelemesi gerektirdiğini belirten uzmanlar, geliştirilen bu yapay zeka destekli uygulamanın erken aşamada hızlı bir ön bilgi sağlayarak sürece katkı sunacağını ifade ediyor. Dünyada benzer yapay zeka çalışmalarının bulunduğunu aktaran Hekimoğlu ve ekibi, yerli imkanlarla geliştirilen bu projenin halk sağlığı açısından hayati bir boşluğu doldurmasını amaçlıyor.
