Otomotiv Sektöründe ÖTV Tahsilatı Düştü: Hedeflerin Gerisinde Kalındı
Temmuz ayında otomotivden elde edilen özel tüketim vergisi gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre düşüş gösterdi. Sektör temsilcileri bütçe hedeflerindeki sapma nedeniyle endişeli.
Türkiye otomotiv pazarında yaşanan daralma, vergi gelirlerine de yansımaya başladı. Otomotiv Gazetecisi Emre Özpeynirci’nin paylaştığı verilere göre, temmuz ayında otomotivden elde edilen özel tüketim vergisi gelirleri geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 2,55 oranında gerileme kaydetti. Şubat ayından bu yana hız kesmeyen pazar daralmasının ağustos ve eylül aylarında da sürmesi öngörülüyor. Sektör temsilcileri, bütçe hedeflerinin şaşmasıyla birlikte yeni vergi düzenlemelerinin kapıya dayanmasından endişe duyuyor.
Maliyenin bu yıl otomotiv sektöründen beklediği yıllık vergi hedefi yaklaşık 900 milyar TL seviyesinde bulunuyor. Ancak yılın ilk 7 ayında tahsil edilebilen miktar 419-420 milyar TL seviyesinde kalarak yıllık hedefin yalnızca yüzde 44’ünü karşılayabildi. Geçen yılın aynı döneminde bu oranın yüzde 48 seviyelerinde olması, bütçe açığının büyüme riskini gözler önüne seriyor. Hâlihazırda ülkede satılan ortalama bir otomobilin üzerindeki vergi yükü 718 bin 300 TL gibi rekor bir seviyeye ulaşmış durumda. Bütçe hedeflerinin tutmaması ihtimali karşısında, Cumhurbaşkanı'na verilen maktu vergi artırma yetkisi kullanılarak yeni bir düzenlemenin gündeme gelebileceği korkusu sektörü sarmış durumda. Sektörde yaşanan bu tablo, iktisat bilimindeki ünlü 'Laffer Eğrisi' teorisini yeniden gündeme getirdi.
Ağustos Ayı Satış Beklentileri ve Sektörel Daralma
Otomotiv pazarındaki daralma temmuz ayında yüzde 25 seviyesine ulaştı. Ağustos ayına ilişkin beklentiler ise satışların yaklaşık 75 bin adet seviyesinde kalacağı yönünde şekilleniyor. Bu gerçekleşmenin ardından ağustos ayı, son 4-5 yılın en zayıf ağustos aylarından biri olacak. Geçen yıl ağustos ayında 102 binin üzerinde araç satılmış olması, beklenen düşüşün boyutunu net bir şekilde ortaya koyuyor. Hem iç pazardaki daralma hem de üretim ve ihracattaki kayıplar üreticilerin endişelerini artırıyor.
Akaryakıt Kaleminde ÖTV Ayrışması
Öte yandan, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 2026 yılı Ocak-Temmuz dönemi bütçe verileri, akaryakıttan alınan özel tüketim vergisi ile trafik para cezalarının bütçedeki seyrinde dikkat çekici bir ayrışma olduğunu gösterdi. ABD-İran çatışmasının ardından petrol fiyatlarında yaşanan sert yükselişin tüketici fiyatları üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla mart ayında eşel mobil sistemi devreye alınmış, akaryakıt fiyatlarındaki artışın bir bölümü vergiden karşılanmıştı. İlk 7 ayda petrol ve doğal gaz ürünlerinden alınan vergi gelirinde geçen yılın aynı dönemine göre 92 milyar TL'lik kayıp yaşanırken, trafik cezalarında 45 milyar TL'lik artış gerçekleşti.
Bakanlığın bütçe verilerine göre petrol ve doğal gaz ürünlerinden alınan vergide Ocak-Temmuz 2026 döneminde 200 milyar 396 milyon TL'lik tahakkuka karşılık 179 milyar 190 milyon TL tahsil edildi. 2026 bütçesinde söz konusu kalemden yıl genelinde 656 milyar 504 milyon TL gelir elde edilmesi öngörülüyordu. Böylece yılın 7 ayı geride kalmasına rağmen yıllık hedefin yalnızca yüzde 27,3'ü gerçekleştirilebildi. Akaryakıttaki bu kayıp, toplam vergi gelirlerinin performansına da yansıdı.
