Zincir Marketlerde Yüzde 20 Üreticiden Alım Şartı Geliyor

Türkiye'de tarladan tezgaha uzanan tedarik zincirini yeniden şekillendirecek yeni bir yasal düzenleme hazırlandı. Hazırlanan yeni Hal Yasası taslağı ile birlikte, zincir market raflarında tüketiciye sunulan yaş sebze ve meyveler için önemli bir zorunluluk devreye sokuluyor. Buna göre büyük ölçekli perakende işletmeleri, sattıkları tarımsal ürünlerin belirli bir oranını doğrudan tarladan temin etmekle yükümlü kılınacak. Bu adımın temel amacını ise üreticinin pazara erişimini yasal güvence altına almak, aracı halkasını azaltmak ve sektördeki kayıt dışı işlemlerle mücadele etmek oluşturuyor.

Yüzde 20 Doğrudan Alım Kotası ve Yeni Sistem

Taslak metninde yer alan detaylara göre, büyük marketler satışa sundukları yaş sebze ve meyve miktarının en az yüzde 20'sini doğrudan çiftçilerden, üretici örgütlerinden veya kooperatiflerden almak zorunda olacak. Bu zorunlu doğrudan alım kotası sayesinde, ürünlerin tarladan satış noktasına gelene kadar geçirdiği tüm süreçler kayıt altına alınacak. Böylece tedarik zincirindeki işlemlerin çok daha şeffaf ve izlenebilir bir yapıya kavuşması hedefleniyor. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Türkiye Halciler Federasyonu Başkanı Yüksel Tavşan, taslağın üreticiyi koruyan hükümlerini son derece olumlu bulduklarını belirtti.

Tavşan, sektörde şeffaf bir piyasa oluşmasına katkı sağlayacak bu düzenlemeyi desteklediklerini ifade ederek, "Büyük marketlerin sattığı ürünün yüzde 20'sini doğrudan üreticiden alma zorunluluğu gelecek. Kriterleri belirlenirse bunların faydası olabilir" dedi. Üreticinin bu sektörün atardamarı olduğunu vurgulayan federasyon başkanı, üretici birliklerinin ve kooperatiflerin korunmasının piyasa dengesi açısından hayati önem taşıdığını dile getirdi. Ayrıca sebze ve meyve ticaretinde hal binaları dışında yürütülen tüm ticari operasyonların yeni bir kayıt ve teminat sistemiyle sıkı bir şekilde denetlenmesi de planlanıyor.

Üreticilere Sağlanacak Teşvik ve Destekler

Yeni düzenleme yalnızca zorunlu alım kurallarıyla sınırlı kalmayıp, üreticileri ve üretici birliklerini lojistik ve mali açıdan güçlendirecek çeşitli teşvik mekanizmalarını da beraberinde getiriyor. Taslak kapsamında çiftçilerin kira, nakliye, depolama ve vergilendirme süreçlerinde çeşitli özel muafiyetlerden ve kolaylıklardan yararlanması öngörülüyor. Böylece üreticilerin maliyetlerinin düşürülmesi ve pazardaki rekabet güçlerinin artırılması amaçlanıyor.

Bununla birlikte, üretici birliklerinin kendi bağımsız hal tesislerini kurabilmesi amacıyla Cumhurbaşkanlığı kararıyla ücretsiz arazi tahsisi yapılması ve doğrudan mali kaynak sağlanması da hedeflenen maddeler arasında yer alıyor. Üreticilere yönelik bu desteklerin yalnızca ürün satış aşamasıyla sınırlı kalmadığını belirten yetkililer, lojistik altyapının geliştirilmesinin taze gıda fiyatlarındaki dalgalanmaları da dengeleyebileceğini öngörüyor. Sektör temsilcileri, kriterlerin netleşmesiyle birlikte hem üreticinin hakkını alacağını hem de tüketicinin daha izlenebilir ürünlere ulaşabileceğini ifade ediyor.